ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನ್ಯಾಯ, ನೀರು, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಜನರ ಒಂದು ಚಳವಳಿ.Karnataka's northernmost district deserves its fair share of water, jobs, doctors and teachers — not decades of neglect.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ನೀರು, ಉದ್ಯೋಗ, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸಿಗಬೇಕು — ದಶಕಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಅಲ್ಲ. ಬೀದರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ, ಸಮುದ್ರವಿಲ್ಲದ ಗಡಿನಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 371ಜೆ ಕಲಮಿನಡಿ ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದ, ಹಿಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ-ಕರ್ನಾಟಕ (ಈಗಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ) ಆರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 17.03 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೀದರ, ಭಾಲ್ಕಿ, ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ, ಹುಮನಾಬಾದ ಮತ್ತು ಔರಾದ ಎಂಬ ಐದು ತಾಲೂಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 595 ಹಳ್ಳಿಗಳಿವೆ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ, ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಜಿಲ್ಲೆ; ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 750-1000 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ ಮತ್ತು ಪದೇ ಪದೇ ಬರಗಾಲ ಕಾಡುತ್ತದೆ.Bidar is the northernmost district of Karnataka, a landlocked frontier bordered by Maharashtra and Telangana, and one of the six erstwhile Hyderabad-Karnataka (now Kalyana Karnataka) districts granted special development status under Article 371J of the Constitution. With a population of about 17.03 lakh (2011 Census) across five taluks — Bidar, Bhalki, Basavakalyan, Humnabad and Aurad — and roughly 595 villages, it is a largely rain-fed, agrarian district with an average annual rainfall of about 750-1000 mm and recurring drought. Despite a proud heritage — the historic Bidar Fort, the Guru Nanak Jhira Sahib shrine, Basavakalyan's place in the Sharana (Vachana) movement, and the GI-tagged Bidriware craft — the district remains among Karnataka's most under-developed on water security, health, education, industry and connectivity. The Kittur Kalyan Karnataka Sena's position is that Bidar's backwardness is structural, not accidental: water that was allocated decades ago still does not reach fields and taps, displaced farmers remain uncompensated, hospitals and schools run chronically understaffed, and development-board funds meant for the region are either underspent or mired in irregularities. The demands below are anchored in publicly reported facts; where a figure is uncertain or dated, that is flagged explicitly rather than inflated.
ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ 337 ಹಳ್ಳಿಗಳು ತೀವ್ರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಭಾವದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ; ಬೋರವೆಲ್ಗಳು ಬತ್ತಿ ಹೋಗುವ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಮೂಲಕ ನೀರು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ.As many as 337 villages in Bidar district have been reported reeling under severe drinking-water shortage, with tanker supply needed during summer as borewells dry up. Bidar is a rain-fed district with frequent monsoon failure, and water availability is a structural problem (Deccan Herald; The Hans India). Note: the '337 villages' figure comes from press reporting and may vary year to year.
ಕಾರಂಜಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು (1969ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ, 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣ) ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 9 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾದವು; ಸುಮಾರು 26 ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 48,000 ಕುಟುಂಬಗಳು ಸುಮಾರು 8,094 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಧಿತವಾದವು. ಸರಕಾರ ಎಕರೆಗೆ ₹16 ಲಕ್ಷ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು; ಆದರೆ ಮೊದಲ ಕಂತಿನ ಅರ್ಧ ಮೊತ್ತವನ್ನಷ್ಟೇ ಪಾವತಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ; ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇವೆ.Construction of the Karanja dam (commissioned 1969, completed by the late 1980s) submerged about 9 villages and affected roughly 26 villages and an estimated 48,000 households over ~8,094 hectares. Government promised ₹16 lakh per acre but reportedly paid only about half of even the first installment, with cases pending in the Karnataka High Court. As recently as 2023, Bidar's in-charge minister publicly urged that these farmers be treated as a 'special case' and resolved (Land Conflict Watch; Deccan Herald, 2023).
ಆರ್.ಎಸ್. ಬಚಾವತ್ ತೀರ್ಪಿನಡಿ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಗೋದಾವರಿ ಜಲಾನಯನದಿಂದ ಸುಮಾರು 23 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ನೀರಾವರಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ನೀರು ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ.Bidar has been allocated about 23 tmcft of Godavari-basin water under the RS Bachawat award, but pending irrigation works mean much of it remains unused, while lakes and tanks stay unfilled. Ministers have themselves flagged the need to implement plans to fill Bidar's tanks and complete pending Kalyana Karnataka irrigation works (Deccan Herald, 2023).
ಬೀದರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (BRIMS) ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 40 ಗುತ್ತಿಗೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು — ಕೆಲವರನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು — ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಸಂಬಳ ಬಾಕಿ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ; ಇದು ರೇಡಿಯಾಲಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.At the Bidar Institute of Medical Sciences (BRIMS), about 40 contract doctors — some hired roughly eight years earlier — were relieved due to a funds crunch, with salaries reportedly overdue for seven to eight months, hitting departments including radiology. Regionally, Kalyana Karnataka's medical institutes have lacked cardiac specialists and trauma centres, forcing poorer patients to travel to bigger cities (Deccan Herald).
ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಕ್ಷರತೆ ರಾಜ್ಯದ 75.36%ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 63.71% ಇದೆ. ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ಸಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 47.57% ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ; ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಕ-ಶಿಕ್ಷಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ (ಬೀದರ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 1ರಿಂದ 7ನೇ ತರಗತಿಯ 44 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಶಿಕ್ಷಕ ಇದ್ದರೆಂದು ವರದಿ); ಬೀದರನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಪೂರ್ವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34% ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.Kalyana Karnataka's literacy is about 63.71% against the state's 75.36%. Bidar's government schools have reported an SSLC pass rate around 47.57%, well below the state average; the region has many single-teacher schools (one Bidar village school reportedly had a single teacher for 44 students across classes 1-7), and pre-matric ST dropout in Bidar has been cited around 34% (Deccan Herald; The South First; education-data analyses). Exact figures vary by year and source.
ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೀದರ, ಭಾಲ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಗುಳೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ — ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 15-30 ವಯಸ್ಸಿನವರು — ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿಯ ಕಾರಣ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಋತುಮಾನದ ಗುಳೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.Studies on Kalyana Karnataka report that roughly half of sampled households in Bidar, Bhalki and Basavakalyan taluks see members migrate — mostly individuals aged 15-30 — driven by underemployment and small landholdings, with seasonal migration toward Maharashtra. This drains both households and local agriculture of labour (academic field studies on Hyderabad-Karnataka migration).
ಬೀದರನ ಸಂಘಟಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಹುತೇಕ ಕೆಎಸ್ಎಸ್ಐಡಿಸಿ ನೌಬಾದ ಮುಂತಾದ ಎಸ್ಟೇಟ್ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ; ಇದು ಉತ್ತಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೀರಾ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ (ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 8,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಎಸ್ಎಂಇಗಳಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ).Bidar's organised industry is limited largely to estates like KSSIDC Naubad, a striking contrast with better-developed Karnataka districts (for comparison, Kolar district reports over 8,000 MSMEs). Weak industrialisation is a long-standing driver of the district's joblessness and migration.
ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗೆ (KKRDB) ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸುಮಾರು ₹8,000 ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹6,000 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಖರ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ; 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇವೆ. 2020-21ರಿಂದ 2022-23ರ ಅವಧಿಯ KKRDB ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.Of around ₹8,000 crore released to the Kalyana Karnataka Region Development Board (KKRDB), only about ₹6,000 crore had been reported spent, with 13,000+ works pending. A high-level inquiry was ordered into alleged KKRDB irregularities for 2020-21 to 2022-23. Bidar, as a 371J district, is a direct stakeholder in how this money is spent (Deccan Chronicle; KKRDB).
72 ಕಿ.ಮೀ.ನ ಬೀದರ-ಕಲಬುರಗಿ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 16 ವರ್ಷ ಹಿಡಿಯಿತು (2017ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೆರೆಯಿತು); ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕಳಪೆ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಸೇವೆ ಇದೆ. 2020ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಡಾನ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ತೆರೆದ ಬೀದರನ ಜಂಟಿ ನಾಗರಿಕ-ಸೇನಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1-2 ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.The 72-km Bidar-Kalaburagi rail line took about 16 years to complete (fully opened 2017) and has suffered poor inter-zonal coordination and thin service. Bidar's joint civil-military airport, opened to UDAN flights in early 2020, handles only about 1-2 civilian flights a day — leaving this north-eastern corner weakly linked to Bengaluru and the rest of the state (Deccan Chronicle; Wikipedia; CAPA).
